नाैरङ्गी फुली(१०२लघुकथा)

 ५७.
दुर्घटना
व्यस्त सडकमा गाडीहरुको घुइँचो, बाटो काट्न असाध्य डर लाग्छ । बाटो काट्नका लागि सडकमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेको छु ।
एक जोडी युवा कानमा मोबाइलको एयरफोन राखेर बाटो काटिरहेका छन् । अकस्मात जोडले हुइकिदै आएको एउटा गाडीले हानेर दुवैजनालाई लड़ाउँछ ।
म सोच्छु— बिचरी युवती तरुनी हुँदै दुवै खुट्टा भाँचिएर अपाहिज जिन्दगी बाँच्न विवस भई्र । अरुहरूसँगै दुर्घटना स्थल पुग्छु । पहिलो नजर युवतीमाथि नै पुग्छ । युवती मरिसकेकी हुन्छे । “ठिकै भो, अपाहिज जिन्दगी भन्दा मरेकै बेश !”
अब मेरो नजर युवकमाथि पर्छ । अन्तिम अवस्थामा प्वाकप्वाक गरिरहेको हुन्छ । बिचरा बाँच्योभने प्रेमिकाको मृत्युको अकल्पनीय शोक सहन विवश हुनेछ । मान्छेको घुइँचो बढिरहेको हुन्छ । हेर्दाहेर्दै युवकको पनि मृत्यु हुन्छ । “ठिकै भो प्रेमिकाको मृत्युको पीडा सहनु परेन, मरेकै बेश !”
दुवैको एउटै चिहान । दुवैको दुःखै सकियो र आश्चर्य ! दुई ज्यानको निधन भएकोमा मन ढुक्क हुन्छ ।
पुलिसको गाडी साइरन बजाउँदै आउँछ । यो मन के भएको होला ? यो मन दुई ज्यानको निधनमा दुःख मनाउसम्म गर्न नसक्ने सम्वेदनाहीन दुर्घटनाग्रस्त अपाहिज भैसकेछ !
२०७३ फागुन ८, धरान




५८.
साक्षी
धेरै समय उनको बारेमा केही सुनिएको थिएन ।
अचानक हामीलाई प्राथमिक पाठशालामा केटाकेटी हुँदा पढाउने सरसित भेट हुन्छ । भलाकुसारीपछि कुराकानीको क्रममा उनी भन्छन् “यो बाटोमा सधैं हिँडिरहने मेरो पुराना बिद्यार्थी मुनबाला बस्ने त्यो .. के नाम ?’’ म मुनबाला बस्ने यो बाटोमा सधैं हिँडिरहनेहरू सम्झन थाल्छु । सम्झेर भन्छु “काजीराम ।’’
“हो उनै काजीराम । धेरै दिन नदेख्दा सुन्दरमानलाई सोधेँ । थाहा हुन्छ ऊ त बितेको धेरै महिना भइसकेको रहेछ ।”
मलाई पनि उनी बितेको थाहा थिएन । ऊ मेरो बाल्यकालको मिल्ने साथी थियो । उसले मलाई याङटाङ खोलाको दहमा पोडी खेल्दा अग्लो ढुङ्गोबाट हाम फाल्न लगाएको थियो । हाम नफाल्दा डरपोक भइन्छ भनेर डराईडराई फाल हानेको थिएँ । गहिरो दहभित्र डुबेको डुबेकै, गहिरो झन् गहिरोभित्र डुबेको डुबेकै । भुँइ कहिले भेट्ने होला ? हातखुट्टा चलाएपछि दहमाथि उत्रेको सम्झना भर्खर हिजोको जस्तो लाग्छ । बिचरा काजीराम रहेनन् ।
अब म पनि कति दिन रहुलाँ ? उनी नरहेको साक्षी ति हाम्रा बाल्यकालका शिक्षक  भए । अहिले बाँचिरहेका हामी नरहेको साक्षी को होलान् ? आखिर आज रहेका सबै नै केही दिन पछि रहदैनन्...
म याङटाङको दहभित्रझैँ जीवनको क्षणभङ्घुरताको गहिराइभित्र डुब्न थालेको हुन्छु, डुबेको डुबेकै हुन्छु ।
२०७३ मंसीर २७, नखिपोट
५९.
प्राप्ति
ऊ एक्लो ४७ वर्षीय, एम. ए. को परीक्षा दिई रहेको रहेछ ्र भेट हुँदा सोध्छु— “ पढाईमा किन ढिलो हुनुभयो ?”
“पढाई वा राम्रो काममा कहिल्यै ढिलो हुँदैन भन्छन् ।”
मुख भरी जवाफ पाएर विषयान्तर गर्न सोध्छुँ— “किन विवाह गर्नु भएन ?”
“कतिपय कुराहरू गरौँ भन्दा भन्दै समयले साथ नदिँदा अधुरो हुँदा रहेछन् ।”
“एक्लो जीवन खल्लो लाग्दैन ?” व्यक्तिगत जीवनमा हस्तक्षेप जस्तो हुने प्रश्न लाजै पचेर सोध्छुँ ।
उनी रिसाउलान् भन्ने सोचेको, अट्टहास हाँसो हाँस्दै भन्छन— “यसको पनि मसँग ‘रेडिमेड जवाफ’ छ । सबैलाई दिएकै जवाफ ...सबैले विवाह गर्नै पर्छ र ? विहे गरेर सन्तान पाउनु मात्रै उपलब्धी वा प्राप्ति हो र ?! आफ्नै प्रकारको जीवन गुजार्न पाउनु मानिसको नैसर्गिक अधिकार हो कि होइन ? एकल पुरुष जीवनमा प्राप्ति हुन सक्छ कि सक्दैन ? .... प्रश्नै प्रश्नहरु बोकेर अगाडी बढ्ने कोसिस ठीक हो वा होइन ?”
 २०७३ माघ ६, धरान
६०.
 अवसान जीवनको

...कुनै काम बाँकि रहेन ।
२०७७ फागुन २२
६१.
साहित्यको गरिमा

     मैले पनि मेरा समकालीन राजनैतिक खलनायकहरूलाई नायक बनाएर थुप्रै साहित्यिक रचनाहरू रचेँ ।
‘हात्तीको गरिमा’ भन्ने आध्यात्मिक कथामा हात्तीलाई भुक्दै कुकुरले पछ्याईरहदा पनि उसले कुनै प्रतिक्रिया नदेखाएकोले कुकुर थाकेर चुप भयो । यदि हात्तीले पनि कुकुरले जस्तै प्रतिउत्तर दिएको भए हात्ती र कुकुरमा के फरक रहन्थ्यो र ?
हात्तीको गरिमा कहाँ रहन्थ्यो र !
मैले पनि खलनायकहरू त समयको उर्लदो भेलमा केही बेर नायकजस्ता झुक्किएर देखा पर्ने क्षणिक कुपात्रहरू भएको रचनाले साहित्यको गरिमा बोक्न नसक्ने हुँदा त्यस्ता रचनाहरू नष्ट गर्न उचित सम्झेँ ।
र, अब त्यस्ता रचना नगर्ने नलेख्ने निधो गर्छु ।
         २०७७ पुस १४, मङ्गलबार

६२.
साथीभाइबहिनी
     जीवन साथीको देहावसानले यत्ति धेरै पीडा आघात दियो कि वर्णन गर्नै सकिँदैन । त्यो पीडा आघात छल्न साहित्यलाई ढाल बनाउदा एउटा संगालो जन्मियो ।
प्रकाशनार्थ काठमाडौं गएँ ।
मेरो नजिकैको काठमाडौंमा बस्ने साथीलाई मन्तव्य लेखाउन फोन गरेँ । सोध्नु भो— “मेडमलाई कस्तो छ ?”
छक्क परेँ । घनिष्ट साथी !
सम्झेँ मेरा घनिष्ट समालोचक साथीहरू समीक्षा लेख्दा साहित्यकारको सूचीमा झुक्किएर पनि मेरा नाम लेख्दैनन् । सँगसँगै पढायौँ, बस्यौँ, घनिष्ट भयौँ प्रा.डा. भएका छन् । तर... के भन्नू र ? आत्मकेन्द्रित जमाना !
जेजति गर्नु छ, एक्लै गर्नु छ । सब पेट पाल्ने सुसेधन्दामा एक्लाएक्लै भएका छन् । मजस्तै सांसारिकतामा एक्लै डुबिरहेका साथीभाइबहिनीहरू !
साँच्चै नै साथीलाई मेरो पत्नीको ६ महिनाअघि नै भएको देहान्त थाहा नमएर नै सोधेका होलान् । म कति प्रिय रहेछु साथीभाइबहिनीहरूका लागि...
मन्तव्य लेखाउने मन सेलायो । फोनमा जवाफ दिएँ— “६ महिना अगाडि नै पूरा निको भईन् !”
२०७७ फागुन २३
६३.
पोखरी
पोखरी कि समुद्र ?
संसारभरि नै यस्ता फोहोरी राजनीतिको पोखरीहरू छन् । संसारको कुराभन्दा आफ्नै देशको आफ्नै स्थानीय स्थानको कुरा गरौँ कि ...
के गर्नु र ? कुराकै दुःख...
तपाईं पनि पोखरीभित्र डुबेर निस्कनु भएको रहेछ । यथास्थिति समर्थक...
हा हा हा ... कस्तो पोखरी ?
पोखरी पवित्र हुन्छ । पोखरी होइन आहाल... फोहोरी राजनीतिको आहालमा जहाँ नडुबी राजनैतिक नियुक्ति, दलको सदस्यता, कर्मचारीले बढुवा पाउदैनन् । आहालमा डुबेर निस्कनेहरूले सबै कब्जा गरेका छन् । सत्य र न्यायको कुरा ओझेलमा पार्ने भएभरको शक्ति लगाउन उद्दत छन् ती मैलिएका फोहोरीहरू, दलेझोलेहरू ...
कुटाइ खानुहोला, सेना प्रहरी प्रशासन सब त उनीहरूकै पकडमा छ ...
कुटाइ, बुठलाठी जेलनेल भिजिलान्ते अनेक प्रयोग गरेर पनि तानासाहहरू टिक्ने बल गर्छन् नि । तर तीनीहरू सकिन्छन् नै ...
ती सकिए पछि पनि त्यस्तै त आउछन् नि ...
हो, ठीक विश्लेषण ! त्यसैले फोहोरी राजनीतिको आहालै पुर्नु पर्छ । त्यो आहाल पुरिए पछि भ्रष्टाचार, राष्ट्रघात, बेइमानी, झुट छलकपटको फोहोरी राजनीतिको अन्त हुन्छ ।
सर्वजनहिताय पवित्र प्रिय कञ्चन राजनीतिले सबैको मुहारमा मुस्कान ल्याउँछ ... ल्याउँछ !
२०७७ वैशाख १८, लकडाउन
६४.
समयको साथ

नियमित हिडाइमा हुन्छु ।
अघिअघि को हिडिरहेकी÷हिडिरहेको देख्छु ।
पछाडिबाट शारिरीक बनोट अत्यन्त सुन्दर छरितो र आकर्षक  देखिन्छ ।
त्यस्तो शरीरधारीको अनुहार कस्तो होला ?
हेर्ने लालायित  मनले मलाई पछिपछि छिटो छिटो हिँडाउँछ ।
उसको हिडाईको गति त्यति तीव्र नभए पनि सतत अविरल हुन्छ ।
उछिनेर अगाडि पुग्दै सिङ्गो रूप हेर्ने लालसाले म पनि छिटोछिटो हिडिरहेछु । त्यो अपरीचित र मेरो दुरी क्रमश कम हुँदै गईरहेकोले म उत्साहित भएर अझ पूरा सामथ्र्य साथ पछ्याई रहेको हुन्छु ।
अब भेटेँ भेटेँ ।
भेटनै लागेको बेला एउटा कार आएर  उसको छेउ रोकिन्छ ।
ऊ कार चढ्छे÷चढ्छ । कार हुईकिन्छ ।
म हेरेकोहेरेकै हुन्छु ।
गई त हाल्यो । को होला ? सायद भेट्नै आँटेको बेला फुत्किएको त्यो समय...
अब कहिल्यै फेरि   देखिएला ? देखिए भेटिए पनि कसरी चिन्न सकिएला ?
यस्ता के के कति कति र को को भेट्नै सकिएनन्  । सुमधुर  सङ्गित बजिरहेको बेला  सितारको तार चुडिएझैँ बितेर गएका क्षणहरू !
क्षणभर मात्र समयले साथ दिएको भए...
एउटा बितेर गएको क्षण...यस्तै क्षणहरूको सङ्गम रहेछ समयको अविरल प्रवाह...उफ् !
समय ? समयको साथ !

२०७७ कात्तिक २७ 

६५.
समकालिन बचाइ
सम्झना त रहेछ जीवन । म अहिले क्याम्पसमा पढाउदाका समकालीन प्राध्यापकहरूलाई सम्झिरहेछु । सम्झदाँ त्यो बितेको दिनहरूले मभित्र सजीव संवेग सञ्चार गरिरहेछ । उर्जा रमणिय !
“त्यो प्राध्यापकले जस्तो घटिया स्तरको १८ वटा टेक्स्ट बुक म लेख्तिनँ । एउटै लेख्छु, खदिलो ओरिजिनल लेख्छु । म्याटरियल जम्मा गर्दै छु ।” भनिरहन्थे उनी ।
अचानक एक बिहान सुन्छु अब ती प्राध्पापक रहेनन् । उनले भनेको ओरिजिनल पुस्तक निस्केन । थकथकि लाग्छ मलाई, केही दिन बाँचेको भए पुस्तक लेख्थे कि !
‘नहुनु मामा भन्दा कानो मामा जाती’ भनेझैँ अर्का प्राध्यापकले घटिया स्तरकै भए पनि १८ वटा लेखे, छपाए । त्यही पुस्तक पढेर कैयौ बिद्यार्थीले परीक्षा पास गरे ।
ती प्राध्यापक अहिले कहाँ छन् होला ? चालीस वर्ष ! चानचुन समय होइन । उनी जस्तै म पनि सुगा भई सकेको थिएँ । एउटै कुरा दोहो¥याएर पढाउदा पढाउदा ... शिक्षा प्रणाली नै त्यस्तो थियो । खासै अहिले पनि व्यवस्था परिवर्तन भएको भनिए पनि प्रणालीगत के परिवर्तन भएको छ र ?
आ, ‘आग्राको कुरा गर्दागर्दै गाग्रा’मा पो कुरा पुगेछ । घटिया र असल के ? घटिया नै भए पनि नेपाली सरल भाषाको पुस्तकको त्यतिबेलाको तात्कालिन आवश्यकता थियो ।
सधै त के र को रहन्छ र ? न म न अहिले बाँचिरहेका मान्छेहरू । आज म छु । भोलि नहुन सक्छु वा हुन्नँ । त्यहि भएर तात्कालिन परिवेशकै लागि केही नगर्नु भन्दा केही गर्नु नै आवधिक समकालिन बचाइ हो कि !
२०७७ वैशाख २४, लकडाउन
६६
मनोलोक

“यस्ती थिई भनेर सम्झनुपर्ला !”— ‘तलतल’ कथामा ताराले छोरालाई भनेकी वाक्य हो यो । पढ्नु लेख्नु सामाजिक सञ्जालमा भुलिनु लकडाउन अर्थात कोरोना कोविद १९बाट आफू बाँच्नु र अरूलाई पनि बचाउनु— दैनिकी भएको छ ।
२०१९सालतिरको एस. एल. सी. को पाठ्यपुस्तक ‘नेपाली गद्य–सङ्ग्रह’ (पहिलो भाग)का अमर कथाहरू पचपन्न वर्षपछि पढ्दा म १६वर्षे बिद्यार्थी हुन पुगेको आनन्दाभूति हुँदा गद्गद् हुन्छु ।
‘त्यो फेरि फर्कला ?’ कति पटक पढियो फरक फरक उमेर, अवस्था र परिवेशमा । बिद्यार्थी हुँदा । शिक्षक हुँदा । अवकाशप्राप्त वृद्धावस्था हुँदा । अविवाहित हुँदा । विवाहित दाम्पत्य सुखभोग गरीरहँदा । एकल जीवन भोगिरहँदा । वाह्य प्रभाव एकै स्तरको रहे पनि आन्तरिक भने कति फरक !
सानीजस्तै जीवनभरको गन्तव्य बिलाएपछि बाँकि के रहन्छ र ...
परिबन्द र नासो भावावेग मथ्थर भएपछि मात्र पढ्ने सोच बनाएको छु । शुभेच्छा, भविष्य निर्माण, हराएको सारी, निद्रा आएन, कहाँ आएँ, दिल्लीको सुर्मावाला, दोषी को ? जीवनले भोगिसकेजस्तो लाग्छ . दिल्लीको सुर्मावालाले ठगेझै गन्तव्य पुग्ने बेला कतै म नराम्ररी ठगिएको छु कि ! कि सबैको बचाइ यस्तै हुन्छ ?
‘तलतल’ अब । बाँच्ने भोग्ने ‘तलतल’ बढ्दाबढ्दै बचाइ तुरिँदो रहेछ । यस्ती थिई भनेर सम्झनुपर्ला ! शब्दहरूमा के छ ? नसम्झौँ भन्दा नि यस्ती थिई भनेर सम्झना आइरहन्छ ! बिर्सियौँ भने सम्झने अर्थाेक के नै बाँकि रहला र ! सम्झनु भनेको छाडेर जानेको लागि नभएर बसिरहेकाहरूका उजाड मरूभूमिमा बाँच्नका लागि निर्माण गरिने सुन्दर भर्चुवल मनोलोक रहेछ ।
मेरो शेखपछि मलाई सम्झने कोही होलान् ? नभएको ‘म’लाई सम्झे पनि बिर्से पनि नभएको ‘म’लाई बेअर्थको कुरा ! यस्ती थिई भनेर सम्झनु बाँच्ने मनोआधार ! ‘ओएसिस’ !!
विविध चरणहरू जीवनका...
त्यो फेरि फर्कला ?
यस्ती थिई भनेर सम्झनुपर्ला !
नासो हो यो कसैको उसैलाई सुम्पन पाइएला... असम्भव । जुन बितेर गइसक्यो !
दोहो¥याई तेहो¥याई चौह¥याई पढेको कथाहरूले बुझाएको बेअर्थ ! बेकारको तुजुक !
तब हो के जीवन ?! हो के जीवनका कथाहरू !?
२०७७जेठ ८, लकडाउन